දෙමාපියන්ට පීඩා කරන මොකද්ද මේ ආතරයිටීස් රෝගය

දෙමාපියන්ට පීඩා කරන මොකද්ද මේ ආතරයිටීස් රෝගය

ආතරයිටිස් පිට දාන්නේ මදක් කල් ගිය පසුවයි. ආතරයිටිස් කල්තියා හඳුනාගෙන නිසි ප්‍රතිකාර කරගැනීම දෙමාපිය අපගේ වගකීමකි.

ආතරයිටිස් යනු කුමක්ද?

ආතරයිටිස් යනු සන්ධිවල ඉදිමීමකි. එය එක් සන්ධි හෝ බහු සන්ධිවලට බලපායි. ආතරයිටිස් වර්ග 100 කට වඩා ඇත, විවිධ හේතු සහ ප්‍රතිකාර ක්‍රම ඇත. වඩාත් සුලභ වර්ග දෙකක් වන්නේ ඔස්ටියෝ ආතරයිටිස් (OA) සහ රූමැටොයිඩ් ආතරයිටිස් (RA) ය. ආතරයිටිස් රෝග ලක්ෂණ සාමාන්‍යයෙන් කාලයත් සමඟ වර්ධනය වන නමුත් ඒවා පිටතට මතුවන්නේ හදිසියේම වෙන්නට පුළුවන.

ආතරයිටීස් බහුලව දක්නට ලැබෙන්නේ වයස අවුරුදු 65 ට වැඩි වැඩිහිටියන් තුළ වුවද එය ළමුන්, යෞවනයන් හා තරුණ අය තුළද වර්ධනය විය හැකිය.

ආතරයිටිස් පිරිමින්ට වඩා කාන්තාවන් හා අධික බර ඇති පුද්ගලයින් තුළ බහුලව දක්නට ලැබේ.

ආතරයිටිස් රෝග ලක්ෂණ මොනවාද?

සන්ධි වේදනාව, තද ගතිය සහ ඉදිමීම ආතරයිටිස් රෝගයේ වඩාත් පොදු රෝග ලක්ෂණ වේ.

ඔබේ චලනයේ පරාසය ද අඩු විය හැකි අතර, සන්ධිය වටා සමේ රතු පැහැයක් ගන්නට පිළිවන්.

ආතරයිටිස් රෝගයෙන් පෙළෙන බොහෝ අයගේ රෝග ලක්ෂණ උදෑසන කාලයේ වඩාත් නරක අතට හැරේ.

ආතරයිටිස් රෝග ලක්ෂණ

රූමැටොයිඩ් ආතරයිටිස් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරිත්වය නිසා ඇති ප්‍රදාහය දැවිල්ල නිසා ඔබට මහන්සියක් හෝ ආහාර රුචියක් නැති වී යා හැකිය.

ඔබ රක්තහීනතාවයට පත්විය හැකිය - එයින් අදහස් වන්නේ ඔබේ රතු රුධිරාණු ප්‍රමාණය අඩු වන බවයි - නැතහොත් සුළු උණ ඇති වේ.

මුල් අවධියේ ප්‍රතිකාර නොකළහොත් සන්ධි විරූපණයට පවා හේතු විය හැක.

ආතරයිටිස් ඇතිවීමට හේතු මොනවාද?

කාටිලේජය යනු ඔබේ සන්ධිවල ස්ථිර නමුත් නම්‍යශීලී සම්බන්ධක පටකයකි.

එය ඔබ චලනය වන විට ඇතිවන පීඩනය හා කම්පනය අවශෝෂණය කර සන්ධි ආරක්ෂා කරයි.

මෙම කාටිලේජ පටකයේ සාමාන්‍ය ප්‍රමාණය අඩුවීම අතැම් ආතරයිටිස් වර්ග වලට හේතු වනවා.

සාමාන්‍ය ඇදීම හා ඉරීම ආතරයිටිස් රෝගය වැළඳීමට වඩාත් සුලභ හේතු වලින් එකක් වන අතර ඔස්ටියෝ ආතරයිටිස් වලටද මෙය හේතු වේ.

යම් ආසාදනයක් හෝ අනතුරක් නිසා මෙම ස්වාභාවික කාටිලේජ පටක බිඳවැටීම උග්‍රවන්නට පුළුවන්.

ඔබට රෝගයේ පවුල් ඉතිහාසයක් තිබේ නම් ඔස්ටියෝ ආතරයිටිස් වර්ධනය වීමේ අවදානම වැඩි විය හැකිය.

ආතරයිටිස් රෝග ලක්ෂණ

ආතරයිටිස් හි තවත් පොදු ආකාරයක් වන රූමැටොයිඩ් ආතරයිටිස් යනු ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ ආබාධයකි.

එය සිදුවන්නේ ඔබේ ශරීරයේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය ශරීරයේ පටක වලට පහර දෙන විටය.

මෙම ප්‍රහාර ඔබේ සන්ධිවල ඇති මෘදු පටක වන සයිනෝවියම් වලට බලපාන අතර එය කාටිලේජය පෝෂණය කරන සහ සන්ධි ලිහිසි කරන තරලයක් නිපදවයි.

රූමැටොයිඩ් ආතරයිටිස් යනු සන්ධියක් ආක්‍රමණය කර විනාශ කරන සයිනෝවියම් රෝගයකි. එය අවසානයේදී සන්ධිය තුළ අස්ථි හා කාටිලේජ විනාශ වීමට හේතු විය හැක.

ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ ප්‍රහාරවලට නිශ්චිත හේතුව නොදනී. නමුත් විද්‍යාඥයින් රූමැටොයිඩ් ආතරයිටිස් යින් විසින් රූමැටොයිඩ් ආතරයිටිස් සලකුණු වර්ධනය කිරීමේ අවදානම පස් ගුණයකින් වැඩි කරන ජාන සලකුණු සොයාගෙන ඇත.

ආතරයිටිස් රෝග ලක්ෂණ අනුව විනිශ්චය කරන්නේ කෙසේද?

ආතරයිටිස් රෝග විනිශ්චය සඳහා ඔබ හමුවිය යුත්තේ කුමන වෛද්‍යවරයාද යන්න ඔබ  නොදන්නේ නම් ඔබේ ප්‍රාථමික ප්‍රතිකාර වෛද්‍යවරයා හමුවීම හොඳ පළමු පියවරකි.

ඔවුන් උණුසුම් හෝ රතු සන්ධි සහ සන්ධිවල සීමිත චලිත පරාසයක් පරීක්ෂා කිරීම සඳහා ඔවුන් භෞතික පරීක්ෂණයක් පවත්වනු ඇත.

අවශ්‍ය නම් ඔබේ වෛද්‍යවරයාට ඔබව විශේෂඥයෙකු වෙත යොමු කළ හැකිය.

ඔබ දරුණු රෝග ලක්ෂණ අත්විඳින්නේ නම්, මුලින්ම ඔබ රූමැටෝ විද්‍යාඥයෙකු  හමුවීමට කාලයක් වෙන්කරවාගන්න.

මෙය වේගවත් රෝග විනිශ්චය සහ ප්‍රතිකාර සඳහා යොමු විය හැකිය.

ආතරයිටිස් රෝග ලක්ෂණ

ඔබේ රුධිරයේ හා සන්ධි තරලවල ඇතිවන ප්‍රදාහය මට්ටම් නිස්සාරණය කිරීම සහ විශ්ලේෂණය කිරීමෙන්.

ඔබට ඇති ආතරයිටිස් මොනවාදැයි තීරණය කිරීමට වෛද්‍යවරයාට හැකි වේ.

Anti-CCP (anti-cyclic citrullinated peptide), RF (rheumatoid factor), සහ ANA (antinuclear antibody) වැනි නිශ්චිත. ප්‍රතිදේහ පරීක්ෂා කරන රුධිර පරීක්ෂණ ද පොදු රෝග විනිශ්චය පරීක්ෂණ වේ.

ඔබේ අස්ථි හා කාටිලේජයේ පරීක්ෂාව සඳහා වෛද්‍යවරු සාමාන්‍යයෙන් X-ray, MRI, and CT scans වැනි රූප පරිලෝකන භාවිතා කරති. මේවා මගින් අස්ථි ගැටිති හෝ වෙනත් රෝගකාරක හේව්හ්ටු නිර්ණය කරගැනීමට ඔවුන්ට හැකි වනවා.

ආතරයිටිස් රෝග ලක්ෂණ වලට ප්‍රතිකාර කරන්නේ කෙසේද?

ප්‍රතිකාරයේ ප්‍රධාන පරමාර්ථය නම් රෝගියා  අත්විඳින වේදනාවේ ප්‍රමාණය අඩු කිරීම සහ සන්ධිවලට අමතර හානියක් වීම වළක්වා ගැනීමයි.

වේදනාව පාලනය කිරීමේදී රෝගියාට  වඩාත් සුදුසු ක්‍රමය අත්දැකීමෙන් රෝගියා ඉගෙනගනු ඇත.

සමහර අය උනුසුම් පෑඩ් සහ අයිස් ඇසුරුම් ආධාරයෙන් යම් සහනයක් සලසාගනී. තවත් අධාරක හා සංචලන ආධාරක දෛනික සංචලනයට උපයෝගී කරගනී.

සන්ධි වල ඒකාබද්ධ ක්‍රියාකාරිත්වය වැඩි දියුණු කිරීම ඉතාම වැදගත් ය.

හොඳම ප්‍රතිඵල සඳහා ප්‍රතිකාර ක්‍රම රාශියක් ඔබේ වෛද්‍යවරයා විසින් ඔබට නියම කළ හැකිය. වේදනා සමනය සඳහා තාපන පෑඩ් ගන්න.

බෙහෙත්: විවිධ වර්ගයේ ඖෂධ ආතරයිටිස් රෝගයට ප්‍රතිකාර කරයි

  • වේදනා කළමනාකරණය සඳහා hydrocodone (Vicodin) or acetaminophen (Tylenol),  වැනි වේදනා නාශක ඵලදායී වන නමුත් ප්‍රදාහය අඩු කිරීමට ඒවා උපකාරී නොවේ.
  • ibuprofen (Advil) සහ සැලිසිලේට් වැනි නොස්ටරොයිඩ් විරෝධී ඖෂධ (NSAIDs) වේදනාව හා ඉදිමුම පාලනය කිරීමට උපකාරී වේ. සැලිසිලේට් වලට රුධිරය තුනී කළ හැකි බැවින් අතිරේක රුධිර සිහින් කිරීමේ ඖෂධ සමඟ ඒවා ඉතා ප්‍රවේශමෙන් භාවිතා කළ යුතුය.
  • ඔබට රූමැටොයිඩ් ආතරයිටිස් තිබේ නම්, ඔබේ වෛද්‍යවරයා විසින් ඔබේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය මර්දනය කරන කෝටිකොස්ටෙරොයිඩ් හෝ රෝග වෙනස් කරන ප්‍රති-රක්ත ඖෂධ (DMARD) දිය හැකිය. කිරීම සඳහා බොහෝ ඖෂධ කවුන්ටරයෙන් හෝ බෙහෙත් වට්ටෝරු වලින් ලබා ගත හැකිය.
  • වේදනා සහන සඳහා කැප්සායිසින් කීම් මිලදී ගන්න.

සැත්කම්

ඔබේ සන්ධිය කෘතිම එකක් මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමේ සැත්කම් විකල්පයක් විය හැකිය. උකුල් හා දණහිස් වෙනුවට මෙම සැත්කම් බහුලව සිදු කෙරේ.

දෙමාපියන්ට පීඩා කරන මොකද්ද මේ ආතරයිටීස් රෝගය

ඔබේ ආතරයිටිස් ඔබේ ඇඟිලිවල හෝ මැණික් කටුවෙහි වඩාත් දරුණු නම්, ඔබේ වෛද්‍යවරයාට ඒකාබද්ධ විලයනයක් සිදු කළ හැකිය. මෙම ක්‍රියා පටිපාටියේදී, ඔබේ ඇටකටු සුව වී එක බවට පත්වන තුරු එකට අගුලු දමා ඇත.

භෞතික චිකිත්සාව

ආතරයිටිස් ප්‍රතිකාරයේ ප්‍රධාන අංගයක් වන්නේ බලපෑමට ලක් වූ සන්ධිය වටා මාංශ පේශි ශක්තිමත් කිරීමට උපකාරී වන ව්‍යායාම සම්බන්ධ භෞත චිකිත්සාවයි.

ආතරයිටිස් රෝගයෙන් පෙළෙන අයට උපකාර කළ හැකි ජීවන රටා වෙනස්කම් මොනවාද?

සිරුරේ බර අඩු කිරීමට සහ සෞඛ්‍ය සම්පන්න බරක් පවත්වා ගැනීමට ඔස්ටියෝ ආතරයිටිස් වර්ධනය වීමේ අවදානම අඩු කරන අතර ඔබට දැනටමත් එය තිබේ නම් රෝග ලක්ෂණ අඩු කර ගත හැකිය.

බර අඩු කර ගැනීම සඳහා සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේලක් ගැනීම වැදගත්ය. නැවුම් පලතුරු, එළවළු ඖෂධ පැළෑටි වැනි ප්‍රතිඔක්සිකාරක රාශියක් ඇති ආහාරයක් තෝරා ගැනීමෙන් ඉදිමුම අඩු කර ගත හැකිය.

ප්‍රදාහය අඩු කරන අනෙකුත් ආහාර අතර මාළු සහ ඇට වර්ග ඇතුළත් වේ.

දෙමාපියන්ට පීඩා කරන මොකද්ද මේ ආතරයිටීස් රෝගය

ඔබට ආතරයිටිස් තිබේ නම් අවම කිරීම හෝ වළක්වා ගත හැකි ආහාර අතරට බැදපු ආහාර, සැකසූ ආහාර, කිරි නිෂ්පාදන සහ අධික මස් අනුභව කිරීම ඇතුළත් වේ.

සමහර පර්යේෂණයන් පෙන්වා දෙන්නේ ග්ලූටන් ප්‍රතිදේහ රූමැටොයිඩ් ආතරයිටිස් සහිත පුද්ගලයින් තුළ තිබිය හැකි බවයි.

ග්ලූටන් රහිත ආහාර වේලක් රෝග ලක්ෂණ සහ රෝග ප්‍රගතිය වැඩි දියුණු කළ හැකිය.

වෙනස් නොකළ සම්බන්ධක පටක රෝග විනිශ්චය ලබා ගන්නා සියලුම පුද්ගලයින් සඳහා ග්ලූටන් රහිත ආහාර වේලක් 2015 අධ්‍යයනයකින් නිර්දේශ කෙරේ.

නිතිපතා ව්‍යායාම කිරීමෙන් ඔබේ සන්ධි නම්යශීලී වේ. පිහිනීම බොහෝ විට ආතරයිටිස් ඇති පුද්ගලයින් සඳහා හොඳ ව්‍යායාමයක් වන අතර එය ධාවනය වන හා ඇවිදින ආකාරය ඔබේ සන්ධිවලට පීඩනයක් නොවන බැවිනි.

ක්‍රියාශීලීව සිටීම වැදගත්ය, නමුත් ඔබට අවශ්‍ය විටෙක විවේක ගැනීමටත්, අධික ලෙස වෙහෙසට පත්වීමෙන් වැළකී සිටීමටත් වග බලා ගත යුතුය.

ඔබට උත්සාහ කළ හැකි නිවසේදී සිදුකරන ව්‍යායාම වලට ඇතුළත් වන්නේ:

  • ඔබේ බෙල්ලේ වේදනාව සමනය කිරීම සඳහා හිස ඇලවීම, බෙල්ල කරකැවීම සහ වෙනත් ව්‍යායාම
  • ඔබේ අත්වල වේදනාව සමනය කිරීම සඳහා ඇඟිලි නැමීම් සහ මාපට ඇඟිල්ල නැමීම
  • කකුල් නැගීම, මිටි දිගු කිරීම සහ දණහිස ආතරයිටිස් සඳහා වෙනත් පහසු ව්‍යායාම

ආතරයිටිස් රෝග ලක්ෂණ ඇති පුද්ගලයින්ගේ දිගුකාලීන දැක්ම කුමක්ද?

ආතරයිටිස් සඳහා ප්‍රතිකාරයක් නොමැති අතර, නිවැරදි ප්‍රතිකාර මගින් ඔබේ රෝග ලක්ෂණ බෙහෙවින් අඩු කර ගත හැකිය.

ඔබේ වෛද්‍යවරයා නිර්දේශ කරන ප්‍රතිකාර වලට අමතරව, ඔබේ ආතරයිටිස් රෝගය පාලනය කිරීමට උපකාරී වන ජීවන රටාවේ වෙනස්කම් ගණනාවක් ඔබට කළ හැකිය.

Written by

Niloufer Perera